Tiếng Việt · Cẩm nang khởi nghiệp nhỏ Viết bài  ·  [email protected]
Harbor PageNhật ký cảng cho chủ shop nhỏ Số 06Cập nhật 16 · 11 · 2026

Thuế khoán và thuế kê khai cho hộ kinh doanh: khi nào phải chuyển?

SỔ THUẾ KHOÁN · HỘ KINH DOANH THÁNGDOANH THUTHUẾ PHẢI NỘP KHOÁN
Minh họa: Ban Biên tập Harbor Page, 2026.

Thuế khoán nghe giản dị, và với phần lớn hộ kinh doanh nhỏ nó đúng là giản dị: một mức ấn định, nộp theo tháng hoặc theo quý. Nhưng khi doanh thu tăng, hoặc khi bạn bắt đầu xuất hóa đơn cho công ty lớn, câu hỏi khó hơn sẽ xuất hiện: giữ khoán tới khi nào, và chuyển sang kê khai lúc nào thì hợp?

Hai phương pháp nộp thuế dành cho hộ

Theo Thông tư 40/2021/TT-BTC hướng dẫn thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, có ba phương pháp chính:

  • Phương pháp khoán: áp dụng cho hộ không thực hiện hoặc không đủ điều kiện thực hiện chế độ kế toán. Cơ quan thuế ấn định mức doanh thu và tính thuế trên đó. Đây là nhóm đông nhất.
  • Phương pháp kê khai: áp dụng cho hộ quy mô lớn, hoặc hộ tự nguyện và có thực hiện sổ sách kế toán.
  • Nộp từng lần phát sinh: cho cá nhân không kinh doanh thường xuyên, như làm đại lý theo mùa.

Ngưỡng doanh thu miễn thuế

Thông tư 40/2021 quy định hộ kinh doanh có doanh thu trong năm dương lịch từ 100 triệu đồng trở xuống thuộc diện không phải nộp thuế giá trị gia tăng và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Lưu ý: đây là doanh thu, không phải lợi nhuận. Nếu bạn bán cà phê và quán có doanh thu 110 triệu/năm, bạn vẫn thuộc diện phải nộp, dù lãi chỉ 30 triệu.

Ngưỡng 100 triệu này đã có từ lâu và tới cuối năm 2026 vẫn đang được bàn điều chỉnh để phù hợp với mặt bằng giá. Hãy kiểm tra mức hiện hành tại trang của Cổng Thông tin Điện tử Chính phủ hoặc cơ quan thuế cấp quận/huyện của bạn trước khi tính.

Thuế khoán được tính thế nào?

Hai thuế chính với hộ khoán là thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Tỷ lệ áp dụng tính trực tiếp trên doanh thu, không trừ chi phí:

Nhóm hoạt độngGTGTTNCN
Phân phối, cung cấp hàng hóa (bán lẻ, bán buôn)1%0,5%
Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu5%2%
Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu NVL3%1,5%
Hoạt động kinh doanh khác2%1%

Ví dụ: một quán ăn (dịch vụ, có gắn với hàng hóa) doanh thu khoán 300 triệu/năm sẽ nộp 300 × 3% = 9 triệu GTGT và 300 × 1,5% = 4,5 triệu TNCN, tổng 13,5 triệu/năm, chưa kể môn bài. Một shop quần áo (bán lẻ hàng hóa) doanh thu khoán 300 triệu sẽ nộp 300 × 1% = 3 triệu GTGT và 300 × 0,5% = 1,5 triệu TNCN, tổng 4,5 triệu/năm.

Môn bài, khoản "quên dễ" nhất

Ngoài hai thuế trên, hộ còn phải nộp lệ phí môn bài theo Nghị định 139/2016/NĐ-CP (và sửa đổi):

  • Doanh thu trên 500 triệu đồng/năm: 1.000.000 đồng/năm.
  • Doanh thu trên 300 triệu đến 500 triệu: 500.000 đồng/năm.
  • Doanh thu trên 100 triệu đến 300 triệu: 300.000 đồng/năm.
  • Doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở xuống: miễn môn bài.

Hộ mới ra đăng ký trong 6 tháng đầu năm nộp cả năm, trong 6 tháng cuối năm nộp nửa năm. Hạn nộp tờ khai lệ phí môn bài chậm nhất là ngày 30/1 của năm tiếp theo năm thành lập.

Khi nào phải chuyển sang kê khai?

Thông tư 40/2021 chỉ ra một nhóm bắt buộc kê khai chứ không được khoán:

  • Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có quy mô về doanh thu, lao động thuộc mức cao nhất tiêu chí doanh nghiệp siêu nhỏ (doanh thu năm trước liền kề trên 3 tỷ đồng với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản, công nghiệp, xây dựng; trên 10 tỷ đồng với thương mại, dịch vụ; hoặc lao động bình quân năm từ 10 người trở lên).
  • Hộ chọn nộp theo phương pháp kê khai dù chưa đạt ngưỡng.

Khi chuyển sang kê khai, bạn thực hiện sổ kế toán theo Thông tư 88/2021/TT-BTC, có hóa đơn đầu vào, hóa đơn đầu ra, và nộp tờ khai thuế hàng tháng hoặc quý. Thuế GTGT và TNCN vẫn tính theo tỷ lệ trên doanh thu như bảng ở trên, không như doanh nghiệp tính trên giá trị tăng thêm. Ưu điểm lớn của kê khai là bạn có hóa đơn đầu ra điện tử chính thức để bán cho khách công ty cần chứng từ.

Hai tình huống hay gặp

Hộ khoán nhận đơn lớn một lần

Ví dụ shop quà tết nhận đơn 50 triệu từ một công ty, đột ngột bay lên trên mức khoán cả năm. Bạn vẫn giữ khoán, nhưng với hóa đơn lẻ xuất cho công ty, bạn làm thủ tục "hóa đơn điện tử theo từng lần phát sinh" qua cơ quan thuế; cơ quan thuế tính và thu thuế của hóa đơn đó ngay. Mức khoán của năm có thể bị cơ quan thuế xem xét điều chỉnh lại giữa năm nếu doanh thu thực tế lệch nhiều.

Hộ khoán bán online tăng vọt

Doanh thu bán online có dấu vết số: ví điện tử, chuyển khoản, báo cáo từ sàn. Cơ quan thuế các địa phương đang phối hợp với sàn để đối chiếu. Nếu mức khoán của bạn quá thấp so với dòng tiền thật, rủi ro bị ấn định lại và truy thu là có. Hãy chủ động đề nghị điều chỉnh mức khoán khi doanh thu tăng ổn định, hoặc chuyển sang kê khai, chủ động luôn nhẹ hơn bị truy.

Cách làm việc với cơ quan thuế quận/huyện

Khi mới đăng ký, bạn sẽ được mời lên làm việc để xác định doanh thu khoán. Cuộc gặp thường chỉ 15-20 phút. Mang theo:

  • Bản sao giấy chứng nhận đăng ký hộ.
  • Dự kiến doanh thu tháng, viết ra giấy (cột: tháng thường, tháng tết, tháng chậm).
  • Số nhân công, mặt bằng rộng bao nhiêu mét vuông, giờ mở cửa.

Mức khoán được công khai niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân phường/xã, nên bạn có thể tham khảo mức của các hộ cùng ngành ở cùng khu phố trước khi đi. Nếu thấy mức ấn định quá cao so với thực tế, bạn có quyền khiếu nại trong 10 ngày kể từ ngày nhận thông báo thuế.

Thuế của hộ kinh doanh là lĩnh vực có nhiều thông tư, công văn hướng dẫn và điều chỉnh mức. Cho một tình huống cụ thể, ví dụ hộ có nhiều điểm bán, hộ kinh doanh ngành đặc thù, hộ đang giữa quá trình chuyển lên công ty, hãy hỏi chi cục thuế hoặc một người làm kế toán quen việc hộ kinh doanh.

Nguồn tham khảo

  1. Thông tư 40/2021/TT-BTC về thuế GTGT, TNCN và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, Bộ Tài chính.
  2. Nghị định 139/2016/NĐ-CP về lệ phí môn bài và các nghị định sửa đổi.
  3. Cổng Thông tin Điện tử Chính phủ, tra cứu văn bản hiện hành.